खाँदबारी । समुद्री सतहबाट ४ हजार १ सय ५६ मिटर उचाइमा अवस्थित संखुवासभाको सभापोखरी गाउँपालिकास्थित पवित्र धार्मिकस्थल सभापोखरीमा पहिलोपटक विस्तृत बाथिमेट्रिक (गहिराइ मापन) सर्वेक्षण गरिएको छ। अध्ययनले ताल संरक्षण, दीर्घकालीन व्यवस्थापन तथा भावी वैज्ञानिक अनुसन्धानका लागि महत्त्वपूर्ण आधार तयार गरेको अनुसन्धान टोलीले जनाएको छ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालय वातावरण विज्ञान केन्द्रीय विभागको अनुसन्धान टोलीले सभापोखरी गाउँपालिकाको समन्वयमा अध्ययन सम्पन्न गरेको हो। प्रारम्भिक अध्ययनअनुसार सभापोखरीको क्षेत्रफल ३.६ हेक्टर, समुद्री सतहबाट उचाइ ४,१५६ मिटर तथा अधिकतम गहिराइ ६.५ मिटर (२१.३ फिट) रहेको पाइएको टोलीका सदस्य तथा पाटन संयुक्त क्याम्पस, वातावरण विज्ञान विभागका उपप्राध्यापक राजु चौहानले जानकारी दिए।
अनुसन्धान टोलीमा त्रिभुवन विश्वविद्यालय वातावरण विज्ञान केन्द्रीय विभागका सहप्राध्यापक डा. सुदीप ठकुरी, उपप्राध्यापक राजु चौहान तथा स्नातकोत्तर अनुसन्धानकर्ता महेश दर्जी सहभागी थिए। टोली खाँदबारीबाट बाह्रबीसे हुँदै तीन दिन पैदल यात्रा गरेर सभापोखरी पुगेको थियो।
अध्ययनका क्रममा तालमा उल्लेखनीय मात्रामा गेग्रान थुप्रिएको, साथै प्लास्टिकजन्य फोहोर, बोरा, डोरीलगायत अन्य ठोस फोहोर भेटिएको चौहानले बताए। धार्मिक, सांस्कृतिक तथा पर्यावरणीय दृष्टिले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण सम्पदाका रूपमा रहेको सभापोखरीको संरक्षणका लागि सुरक्षित खानेपानीको व्यवस्था, प्रभावकारी फोहोर व्यवस्थापन, पर्यटकमैत्री पूर्वाधार विकास, नियमित वातावरणीय अनुगमन तथा स्थानीय समुदायको सहभागितामा एकीकृत संरक्षण योजना कार्यान्वयन गर्न आवश्यक रहेको सुझाव अध्ययन टोलीले दिएको छ।
टोलीले अध्ययनका सम्पूर्ण गतिविधि स्थानीय धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा र प्राकृतिक वातावरणको पूर्ण सम्मान गर्दै सञ्चालन गरिएको जनाएको छ। साथै, यस अध्ययनले जलवायु परिवर्तनको प्रभाव मूल्याङ्कन, ताल संरक्षणसम्बन्धी नीति निर्माण तथा दिगो पर्यटन प्रवर्द्धनमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुग्ने विश्वास व्यक्त गरेको छ।
सभापोखरी गाउँपालिकाका अध्यक्ष भीम लिम्बूले राजु चौहान नेतृत्वको चार सदस्यीय अनुसन्धान टोलीलाई केही समयअघि नै तालको गहिराइ, बनोट, प्राकृतिक जोखिम तथा अन्य प्राविधिक पक्षको अध्ययनका लागि मौखिक अनुमति दिइएको जानकारी दिए।
‘तालको गहिराइ, बनोट, प्राकृतिक जोखिमलगायतका विषयमा हाम्रो पनि चासो र चिन्ता थियो। त्यसैले हामीले मौखिक अनुमति दिएका थियौं,’ अध्यक्ष लिम्बूले भने, ‘उहाँहरूले अध्ययनका लागि केही खर्च सहयोगसमेत माग्नुभएको थियो। हामीले सकेजति सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छौं। राम्रो उद्देश्यका साथ गरिएको अनुसन्धानलाई समर्थन गर्नुपर्छ।’
अध्यक्ष लिम्बूले अध्ययनबाट प्राप्त हुने विस्तृत प्राविधिक प्रतिवेदनका आधारमा सभापोखरीको संरक्षण, व्यवस्थापन तथा भावी विकासका योजना अघि बढाइने बताए।
प्रतिक्रिया